رۆلی خوێندن و فێربوون لە گەشەسەندنی وڵات و دۆخی خوێندن لە كوردستانی ئێرانخوێندن و فێركردن پرۆسەیەكی بەردەوام و گرینگی بواری پەروەردەیە كە رەنگدانەوەی زۆری هەیە بۆسەر داهاتووی تاك و كۆمەلگا لە هەر وڵات و نەتەوەیەك . لە سەدەكانی رابردوو وە لە ئێستاشدا چەندین تیۆر و لێكۆلینەوە و توێژینەوەی گرینگ لەسەر ئەم بابەتە كراوە و لە ئەنجامی ئەم لێكۆلینەوانەدا دەركەوتووە كە پرۆسەی خوێندن و فێركردن دوو هۆكاری بنەرەتین بۆ گەشەسەندن و پێشكەوتنی وڵات، كە ئەمەش وای كردووە كە زانایان و شارەزایان و خوازیارانی بواری پەروەردەیی بەردەوام بەدوای شێوازی تازەدا بگەرێن بۆ دۆزینەوەی ئاسانترین رێگا و سیستەم كە لەبوراری پەروەردەیی سودی لێ‌ وەرگرن.


لەگەڵ سیستەمی خوێندن بێگومان ئامرازەكانی خوێندن و فێركردن لە گرینگترین بابەتەكانن كە پێویستە گرینگی پێ‌ بدرێت چونكە بوونی سیستەمێكی باش بەبێ‌ دابین كردنی ئامرازەكانی دیكەی پرۆسەی فێربوون و فێركردن وەك كەرەستە فێركارییەكان ، شوێن و كتێب و هەروەها پرۆگرام و مامۆستای بابەت و ... هتد، ناتوانێ‌ سەركەوتوو بێت .


ئەو وەڵاتانەی كە سیستەمی خوێندن و پەروەردەییان لە ئاستێكی بەرزدایە ئەوە لە سەرجەم رووەكانەوە بوونەتە سەرمەشق و پێشەنگی وڵاتانی دیكەی جیهان، چونكە گرینگیەكی زۆریان پێداوە و ساڵانە بوودجەیەكی زۆریان بۆ ئەو كەرتە تەرخان كردووە، بەڵام ئەو وەڵاتانەی كە گرینگی زۆر بە كەرتی پەروەردە و فێركردن نادەن ئەوە بێگومان لە بواری پەروەردەیی لە ئاستێكی نزمن و لە دواكەوتوترین وڵاتانی جیهانن .


بێگومان زۆر جار لە وڵاتانی دیكتاتۆریەت بەتایبەتیش ئەو وەڵاتانەی كە لە چەند نەتەوەیەك پێك دێن و سیستەمێكی دیكتاتۆری باڵی كشاندووە بە سەر وەلات دا و نەتەوەی باڵادەست لە رێگای پرۆسەی خوێندن و فێركردنەوە هەوڵدەدات نەوەیەك پێك بێنێت كە لە خزمەت بەرژەوەندیە باڵاكانی خۆیان و دەسەڵاتەكەیان بێت و نەوەی نەتەوەكانی دیكەش بخەنە ژێر ركێف و بیروباوەری خۆیان كە بێگومان ئەگەر هەوڵ نەدرێت بۆ رێگری كردن لێی ئەوە مەترسی تەواو دروست دەكات لە سەر داهاتووی تاكەكانی ئەو نەتەوانە .


لە ئێران و كوردستاندا وەك ئەوەی كە بەدی دەكرێت رژێمی ویلایەتی فەقیه بەردەوام لە هەوڵی پاكتاوكردنی نەتەوەكان و فكر و بۆچوونە جیاوازەكانە و بەتایبەتتریش هەوڵی ئاسیمیلەكردنی نەتەوەی كورد دەدا بە رێگا و شێوازی درندانەیی خۆی كە ئەمەش بۆ هەموو لایەك روون و ئاشكرایە و شتێكی شاراوە نیە . یەكێك لەو رێگایانەش كە تارادەیەكی زۆر گرینگی پێداوە بواری پەروەردەو پرۆسەی فێركردن و خوێندنە ئەویش نەك بۆ پێشكەوتنی وڵات بەڵكو زیاتر بۆ خزمەتكردنی بیروباوەری خۆیان و چەواشەكردنی نەوەی داهاتووە وە هەروەها پاكتاوكردنی زمان و فەرهەنگی نەتەوەكانی دیكەی ئێرانە بەتایبەتیش نەتەوەی كورد، بەهۆی ئەوەی بە مەترسی بۆسەر داهاتووی خۆی دادەنێت . سیستەمێكیان دارشتووە كە تەواو لە خزمەت خۆیان و رژێمەكەیانە و هەروەها لە زۆر بواریشدا دژایەتی پرۆسە و لێكۆلینەوە زانستیەكانیان كردووە و دژی پێشكەوتنە زانستیەكانن و دژی خواست و ئارەزووەكانیان دەجولێنەوە بەتایبەتی كە رێگە بە فێربوون و خوێندن نادەن بەزمانی دایكی نەتەوە جۆراوجۆرەكان.


لەگەل ئەوەشدا شوێن و ئامرازەكانی پەروەردە و فێركردن لە ئێران بەگشتی و كوردستان بەتایبەت لە ئاستێكی زۆر خراپ و ناستانداردایە ئەگەر بەرێژەی سەدی وەری بگرین سەدا 80 بەرەو سەر پێویستی بە نۆژەنكردنەوەیەو وە رێژەیەكی زۆریش هەر پێویستە لە بناغەوە بروخێندرێت چونكە بۆ نۆژەنكردنەوەش نابن و مەترسی روخانیان زۆرترە، ئەمە لەگەل ئەوەی خزمەتگوزاریەكانیان لە ئاستێكی یەكجار خراپ دایە بە جۆرێك بۆ خۆگەرم كردنەوە لە وەرزی زستان خوێندكاران سود لە كورەی ئاگرین وەردەگرن كە بۆتە هۆی دروست بوونی دەیان كارەساتی دڵتەزێنی سوتانی خۆیندكاران كە تا ئێستاش بە دەست ئێش و ئازارەكانیان دەنالێنن بەتایبەت لە ناوچە كوردییەكان رژێمی ویلایەتی ئێران وەك بەرنامەیەكی دارێژراو هیچ گرینگی و ئاورێك لە دۆخی خراپی خوێندكاران ناداتەوە بەتایبەت كە خوێندن تەواودەكەن و بروانامە وەردەگرن، بێكاردەبن ئەگەر كاریش بكەن زۆر دورە لەو رشتەی كە بۆیان خوێندووە یاخود روو دەكەنە كاری كۆڵبەری كە یەكێكە لە كارە سەخت و پر مەترسیەكان، هەروەها سەركووتی سەرجەم نارەزایەتیەكانی خوێندكاران دەكات كە بۆ ماف و هەقی خۆیان نارەزایەتی دەردەبرن و خۆپیشاندان دەكەن جگە لەوەی بەهەموو شێوەیەك لە دژی فەرهەنگ و خواستە نەتەوەیەكانی نەتەوەی كورد هەنگاو دەنێت.


بێگومان تەنیا چارەش بۆ رزگاركردنی نەوەی داهاتوومان لەو ستەم و بەرنامە بۆ دارێژراوانەی كە رژیم پەیرەوی لێ دەكات لە بواری پەروەردە و فێركردن، تەنیا نەمانی ئەو رژیمە دژی زانست و فێربوونەیە .
ڕێکه‌وت: 2019-02-01 20:10:35
به‌شی ( کۆمه‌ڵایه‌تی )







سیاسی