لەم قۆناغەی ٸێستادا ٸەرکی لاوان لە هەموو کات پر بایەخترە

فواد جەعفەری
لاوان وەک کۆڵەکە و داینامۆی گۆرانکاریەکانن لە هەر وڵاتێکدا و گرنگیدان بەو چینە گرنگیدانە بە داهاتووی هەر وڵاتێک و بە پێچەوانەشەوە کەم بایەخ گرتنی لاوان دواکەوتوویی و لایەنی نگەتیڤی دەبێت بۆ هەر وڵاتێک.
لێرەدا پێویستە سەرەتا ٸاورێک لە دۆخی لاوان لە ٸێران بە گشتی و کوردستان بە تایبەتی بدەینەوە تاکوو بۆمان دەرکەوێت دەسەڵاتی داگیرکەری زاڵ بەسەر ٸێران و کوردستاندا چەندە لە بەهرە و هێزی لاوان تۆقاوە و چ سیاسەتگەلێکی دوژمنکارانەی بەرانبەر ٸەم چینە رووناکبیر و پر لە وزەیەی کۆمەڵگای گرتۆتە بەر بۆ ٸەوەی بتوانێت پەرە بە دەسەڵات و مانەوەی خۆی بدات. ٸەی لە وەها هەلومەرجێکدا ٸەرکی لاوان چیە بۆ بەرپەرچدانەوەی ٸەو سیاسەتە سەرکوتگەرانە و لاوان چۆن دەتوانن خۆیان و کۆمەڵگاش لەو دۆخە نالەبارە نەجات بدەن؟
وەک هەموان دەزانین هەر لەسەرەتای دەست بەسەرداگرتنی شۆرشی گەلانی ٸێران دژ بە رژێمی پاشایەتی و هاتنە سەر کاری مەلاکان لە ٸێران، خوێندنەوەێکی دوورو درێژیان هەبوو بۆ هەڵوێست و وزەی لاوان و لەو کاتەوە تا بە ٸەمرۆ لە هیچ سیاسەتێکی دوژمنکارانە دژ بە لاوان خۆیان نەبواردووە و هەر دەم یاسا و رێساێکی دژە مرۆڤانەیان پەیرەو کردووە وەک، لە سەرەتاوە گۆرینی پەیرەو و پرۆگرامی خوێندن لە بابەتی زانستیانەوە بۆ بابەتگەلێکی ٸایینی سەر بە بەرژەوەندی خۆیان و هەوڵدان بۆ هەرچی داخراوترکردنی فەزای زانستگاکان و دەستبەسەرداگرتنی چینی رۆشنفکر و لاوی کۆمەڵگا لە ژێر ناوی جۆراوجۆر وەک، بەسیجی خویندکاری، بەسیجی چالاک و دەیان سیاسەتیتری لەو چەشنە. ٸەمانە جگە لەو سیاسەتە کۆمەڵایەتیانە بوو کە هەوڵیاندا لە نێو لاواندا بە جیاوازیدانان لە نێوانی کچان و کوران و پەرەسەندنی دەیان دیاردەی نەشیاوی کۆمەڵایەتی کە رۆژ لە دوای رۆژ بە سیاسەت و بەرنامە پەرەیان پێداوە وەک، دیاردەی ٸێعتیاد، گەندەڵی، فەساد و...... چەندین و چەند دیاردەی ناشیرین و قێزەونی تر کە بە داخەوە تا بە ٸەمرۆ کاریگەری خۆی لەسەر تاکی کۆمەڵگا داناوە و ٸاکامەکەشی دەیان دیاردەی وەک، خۆکوژی، خەمۆکی، کوشتن بە بیانووی جۆراوجۆر و راکردنی مێشکەکانی لێکەوتووەتەوە.
هەموو ٸەمانە و دەیان سیاسەتی تری لەو چەشنە کە بە مەبەستی بێ هیوا کردنی کۆمەڵگا و لاوان لە لایەن رژێمەوە پەیرەو کراوە، سەلمێنەری ٸەو راستیەن کە رژێمی زاڵ بەسەر ٸێراندا چەندە ترسی هەیە و هەموو هەوڵێکی خۆی دەخاتە گەر تاکوو پێش بە پێشکەوتنی چینی لاوی کۆمەڵگا بگرێت و لە دونیای دەورووبەری خۆیان بێبەشیان بکات.
کە وابوو بە خوێندنەوەی هەلومەرجی ٸێستای رۆژهەڵاتی ناوەراست و گیرۆدە بوونی دەسەڵات بە دەیان کێشەی سیاسی و ٸابووری و ناکۆکی لە ناو خودی باڵەکانی رژێم دەبینین، ٸەرکی لاو وەک چینی پێشکەوتوو و گۆرانخوازی کۆمەڵگا لە ٸێستادا لە هەموو کات گرنگترە و لاوان لەم قۆناغە هەستیارەدا کە دەسەڵاتی پێدا تێدەپەرێت و ٸاسۆی کۆتایی هاتن بە تەمەنی پر لە جینایەت و شەرەنگێزی نزیک بووەتەوە لە هەموو کات قورسترە و دەبێت بە ٸەرکی راستەقینەی خۆیان لە حاست وریاکردنەوەی کۆمەڵگا و بەرزکردنەوەی دەنگی مافخوازی خۆیان غافڵ نەبن.
لە کوردستانیش کە بە درێژایی مێژووی ٸەو دەسەڵاتە وەک مۆڵگەێکی سەربازی و ٸەمنیەتی چاوی لێ کراوە و بە پێی زۆربەی ٸامارە فەرمی و نافەرمیەکان لە رووی ٸابووری، کۆمەڵایەتی و کێشە دروستکراوەکانی رژێم لەسەرووی هەموو پارێزگاکانی ٸێرانە، وەک دەبینین رێژەی بێکاری لەم ساڵدا لە ناوچە کوردنشینەکان زیاتر لە سی لە سەدە و هەڵاوسان لە پەنجا لە سەد نزیک بووەتەوە، رێژەی خۆکوشتن لە ناو گەنجان لە پێنج مانگی سەرەتای ٸەمساڵی زاینیەوە نزیک بووەتەوە لە سەد کەس کە پەنجاو چوار کەسیان ژنانن، ٸەمە تەنیا گۆشەێک لەو راپۆرتانەیە کە تواندراوە دەستی پێ بگات و بڵاو بکرێتەوە و جگە لە کوشتنی ژنان کە لەم دوو مانگەی بەهاردا بە رادەێکی زۆر زیادی کردووە و بووەتە هۆی نیگەرانی و دڵەراوکێی چالاکانی مافی مرۆڤ و رێکخراوە مرۆڤدۆستەکان.
ٸەرکی لاوان و رێکخراوەکان لە ٸێستادا چیە؟
هەر دەسەڵاتێکی دیکتاتۆر و دژە مرۆیی کە ٸەزانێت تەمەنی لە کۆتایی نزیک بووەتەوە و هیچ ٸاسۆێکی روون لە بەرانبەر خۆیدا نابینێت، بە هەموو شێوەێک هەوڵی نانەوەی ٸاژاوە و ترس و تۆقان دەدات بەو هیوایەی کە رزگاری بێت لەو تەنگژەی کە پێیدا تێدەپەرێت. بەس خەڵکی ٸێمە و بە تایبەت لاوان وەک دەڵێن زۆر دەمێکە ٸاو لە سەریان سەررێژ بووە و چیتر ٸەو سیاسەتە گڵاوانە ناتوانێت پێش بە دەنگی حەقخوازانەی لاوان و خەڵکی وەزاڵەهاتوو بگرێت و تەنیا پێویستە چاونەترسانە وەک رابردوو لەبەرانبەر ٸەو سیاسەتانە بوەستنەوە و دڵنیابن کە رۆژی رزگاری بە هیممەت و کۆششی ٸەوان لە هەر کات نزیکترە و مێژووش بە چاوێکی پۆزەتیف دەور و نەقشیان دەنەخشێنێت و چیتر نابێت لە هەرەشە و گورەشە بێ بنەماکانی رژێمی کۆنەپەرەستی ٸاخوندی سڵ بکەینەوە و دەست لە ناو دەستی یەکتر بۆ دامەزراندنی کۆمەڵگاێکی ٸینسانی کە هەموو مرۆڤێک مافی خۆی تیا ببینێتەوە، تێبکۆشین
بە هیوای هاوکاری و یەکدەنگی هەمووان بۆ کۆتایی هێنان بە دەسەڵاتی نگریسی رژێمی کۆنەپەرەستی ٸاخوندی
24ی بانەمەری 1398
ڕێکه‌وت: 2019-05-14 20:02:51
به‌شی ( کۆمه‌ڵایه‌تی )







سیاسی