له‌سه‌رهێل 114
شه‌ممه‌ 21 پووشپه‌ڕ 2720
سازمانی خه‌باتی کوردستانی ئێران
دیپلۆماسی ئیدئۆلۆژیك نەك بەرژەوەندی

كامیل نورانی فەرد
لە ئاستی نێونەتەوەیی دا هەموو كایە سیاسیەكان لەسەر ئەساس و بنچینەی كۆمەلێك پێوەر و ئیستانداردی جیهانی بونیاد نراون و پێوەرەكانی وەك بەرژوەندیی هاوبەش و دەسكەوت و رێژەی یارمەتی گەیاندن بە یەكتر بنەمای دۆستایەتی و لێك نزیكبوونەوەی وەڵاتانی دارشتووە و وەڵاتان لەسەر زۆرترین بەرژوەندیی و قازانج دۆست و هاوپەیمانەكانی خۆیان دیاری دەكەن.
بەلام بە پێچەوانەی ئەو یاسا گشتی و نێونەتەوەییە، دەسەڵاتدارانی رژیمی ئاخوندی لە هەمان یەكەم چركەكانی بە تاڵان بردنی دەسكەوتی خەڵك و چوونە سەر تەختی دەسەڵات، بنەمای سیاسەتی دیپلۆماسییان لەسەر بنەما ئیدئۆلۆژییە مەزهەبیە فاشیستیەكانی خۆیان دارشتووە و ساڵیانێكی دورودرێژە ئەو سیاسەتە زیانبار و شكست خواردووە درێژە پێ دەدەن.
لەقۆناغە جۆراوجۆرەكانی مێژووی حكوومەتداری ئەو سیستەمە بە جوانی دەتوانین ئاستی شكست خواردوویی ئەو سیاسەتەمان بۆ دەربكەوێ‌. دژایەتی ئیسرائیل و ئەمریكا و دیاری كردنیان وەك دژمنانی ئەو وەڵاتە و كار پێكردنی رێنوێنیەكانی خومەینی لە چوارچێوەی هەناردە كردنی شۆرشی ئێران بۆ دەرەوەی سنوورەكان ئەو بنەما سەقەت و نەزانانەیە بووە كە لەلایەن دەسەڵاتدارانەوە كراوەتە وەزنەی تەرازوو بۆ هەڵسەنگاندنی دۆست و هاوپەیمان و دژمن و نەیار.
ئاخوندان بە ئامانجی دژایەتی ئەمریكا هەمیشە سیاسەتی نزیكایەتی لە وەڵاتانی ئەمریكای لاتینیان گرتۆتە پێش و زۆر جار شاهێدی دەست و دڵبازییەكانی ئاخوندان لە هەمبەر ئەو وەلاتە بێ خێر و بێرانە بووینە و یارمەتیە بێ بەرانبەرەكانی دەسەڵاتدارانی ئێران بۆ ئەو وەڵاتانە هەمیشە جێگەی نارەزایەتی مشت و مڕ بووە، تەنانەت لە ناو پارلەمان و نێوخۆی سیستەمیش.
ئەحمەدی نەژاد لەماوەی سەرۆك كۆمارییەكەی تاكە دۆست و هاوپەیمانی وەڵاتانی ئەمریكای لاتین بوو و گەورەترین هاوپەمانیشی هۆگو چاوێز سەرۆك كۆماری وێنێزۆئێلا بوو. 
پاش ئەوەی كە روحانی بوو بە سەرۆك كۆمار، تیمی ناوبراو سیاسەتی نزیكایەتی زۆری دەوڵەتی ئەحمەدی نەژاد لە وەڵاتی وێنێزۆئیلایان كۆتایی پێهنا و هەوڵی نزیكایەتی زیاتر لە دراوسێكان و وەڵاتانی رۆژئاوایان لە دوای گرتنە پێشی سیاسەتی نەرمیشی قارەمانانە دا. بەڵام لە پاش شكستی ئەو سیاسەتە و شێوانی نێوان ئێران و وەڵاتانی رۆژئاوایی و لەسەرووشیانەوە ئەمریكا و سەپاندنی قورسترین تەحریمەكانی مێژووی وەڵاتی ئەمریكا بۆ سەر ئێران و هاوكات شكستی ئابڕووبەرانەی سیاسەتەكانی ئێران لەناوچەكە وەك عێراق و لوبنان و سوریا و بە جۆرێك پاشەكشە و بڕینەوەی دەستی ئێران لەهەموو ئەو وەڵاتانە و سەرهەڵدانی دەنگی نارەزایەتی گەلان لە چوارچێوەی دەركردنی ئێران لە وەڵاتەكانیان، دووبارە لەماوەی یەك دوومانگی رابردوو شاهێدی گۆرانكاریەكی نوێ لەلایەن تارانەوە بە نیسبەتی سیاسەتیان لە هەمبەر وەڵاتی وێنێزوئیلا بووینە.
رۆژی 20ی جۆزەردان فرۆكەكانی هەڵگری یارمەتیەكانی ئێران بۆ رووبەرووبوونەوەی كۆرۆنا لەو وەڵاتە لە زەوی وێنێزوئیلا نیشتەوە. ئەوە لەكاتێكدایە كە بە هەموو یارمەتیەكانی یونیسێف و رێكخراوی بێهداشتی جیهانی و چین و كورەی باشوور و روسیا و ئیمارات و قەتەر و باقی وەڵاتان، رژیم ئیدیعای ئەوەی دەكرد كە دیسان بۆ رووبەرووبوونەوەی كاریگەری ئەو نەخۆشیە پێویستیان بە 5 میلیارد دۆلار قەرز لە سندوقی نێونەتەوەیی هەیە. هاوكات لەگەل ئەوەش لە ئێستادا كە بە هۆی ریعایەت نەكردن و بێ باوەربوون بە رێوشوێنەكانی قەرەنتینە لە لایەن دەوڵەت و هاتنی شەپۆلی دووهەم كارەساتی نەخۆشیەكەی بەربڵاوتر كردۆتەوە، ناردنی یارمەتی بۆ وێنێزۆئیلا جێگەی تێرامانە. جیاواز لەوەش ماوەێك لەمەوپێش ئێران 5 نەوتكێشی هەڵگری یەك ملیۆن و نیو بۆشكە سووتەمەنی بە نرخی 45 میلیۆن دۆلاری ناردبوو بۆ وێنێزۆئیلا و هەروەها یارمەتی بۆ زیندووكردنەوەی پالاوگەكانی ئەو وەڵاتەی دابین كردبوو.
پرسیارەكە ئەوەیە قازانجی ئەو نزیكایەتی و یارمەتیانە دەبێ چی بێ بۆ دەسەڵاتداران و خەڵكی ئێران ؟ وەڵاتـی وێنیزۆئیلا لەئاستی جیهانی خاوەنی چ پێگە و هێزێكە؟ رەوشی باقی وەڵاتانی ئەمریكای لاتین چۆنە؟
وەڵاتی وێنێزوئیلا بە هۆی گەمارۆ ئابوورییەكانەوە ساڵی رابردوو هەڵاوسانی 800 هەزار لەسەدی تۆمار كرد و زیاتر لە 5 میلیۆن كەس تەنیا لەماوەی چەند ساڵی رابردوو لەو وەڵاتە هەڵاتوون و ئاڵۆزییە سیاسیەكان لەو وەلاتە بە كردەوە هەموو جوڵەیێكی پەك خستووە. دوو وەڵات كە لەو پەری قەیران و رۆژە سەختەكانی مێژووی دسەڵاتدارییان دەژین .
ئەو رەوشە ناهەموارە لە باقی وەڵاتانی ئەمریكای لاتینیش هەروایە و لەوەڵاتی نیكاراگۆیە دانیێل ئۆرتیگا بە هۆی سەركووتی بەربڵاوی خەڵك هیچ خۆشەویستیەكی نەماوە و لە برێزیل و ئیكوادۆریش چەپەكانی شكستیان خواردوو و بەرەی راستڕەو هاتوونەتە سەركار و هەر بۆیە هیچ كام لە وەلاتانی جێگەی باوەری رژیم لە ئەمریكای لاتین خاوەنی هیچ پێگە و نفوزیك نین.
بێگومان هیچ قازانجێكی سیاسی و ئابووری لەو پێوەندییەدا بۆ خەڵكی ئێران وەدەست نایەت و تاكە هۆكار لەو باج دانەی دەسەڵات، قەڵسە گێران و لە دژایەتی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكایە و بە پێی لێكدانەوە سەقەتەكانی دەسەڵاتدرانی تاران وابیر دەكەنەوە كە ئەو جۆرە پێوەندیانە دەتوانێ‌ كاریگەرییەكی لەسەر دەوڵەتی ئەمریكا هەبێ. ئەمریكایێك كە تەنانەت روسیە لە زۆر شوێن ناچار بە پاشەكشێ دەبێ لەبەرانبەر سیاسەتەكانی ئەو وەڵاتە.
ئەو باج و یارمەتیە بێ بەرانبەرە بەربڵاوانەی دەسەڵاتی ئاخوندی كە لەسەر حیسابی بژێوی و رەوشی ژیانی خەڵك بۆ وەدەست هینانی سۆزی وەڵاتێكی بێ خێر و بێر دەیكات، تەنیا دەتوانێ‌ دەرخەری شكستی دیپلۆماسیەتی ئاخوندان بێ و پەلەقاژە بێ سوودەكانی سیاسی تاران پێش دارمانی یەكجاریی نیشان ئەدا.
ڕێکه‌وت: 2020-06-11 07:57:49
به‌شی ( سیاسی )





دیمانه

سیاسی