عەداڵەت و بەرابەری رەگەزی!

فرمێسك ئەردەڵان 

هێندێ جار ئەم دو خاڵە (عەداڵەتی رەگەزی و بەرابەری رەگەزی) تێکەڵ ئەبن، لە كاتێكدا هەر دوو بابەتەكەدا پێویستن و لازمە هەم عەداڵەتی رەگەزی هەبێ و هەمیش بەرابەری رەگەزی، وەك هەموومان دەزانین ژن و پیاو تەواوكەری یەکن، وەلێ دوو رەگەزی جیان لە زاهێر، دەرون، توانا، هێز، و هەستیان جیاوازیان هەیە و کەس ناتوانێ ئینکار و حاشای لێ کات. بە هۆی ئەم جیاوازیانە بەرابەری جنسیەتی سخت بەرێوە دەچێت و مافی ژن بە پێی سێ خاڵ خوێندنەوەی بۆ دەكرێ. لە روانگەی قانون. لە روانگەی شەرع، و عورف و کومەڵگا. دیارە لە وەڵاتانی پێشكەوتووی جیهان تا ئاستێكی باش لە هەر سێ رەهەندەكەوە خوێندنەوەی دروست بۆ بابەتە رەگەزیەكان كراوەو تا رادەیەكی باش ئەو نیگەرانیەی لە ناوچەكانی جیهان لەبارەی ئەو بابەتانەوە هەیە لەوێ چارەسەری پێویستی بۆ دۆزراوەتەوە، بەڵام ناوچە دواكەوتووەكان بەتایبەت وەڵاتانی خۆرهەلاتی ناوەراست ئیشارە لە قانون دا بەشێوەی كرچ و كاڵیش بێ ئیشارە بە مافی ژنان كراوە. بەڵام هەر ئەو یاسایانە لە ناو کۆمەڵگادا بەرێوە ناچێت. وەکو مافی سەرپرشتی منداڵ كە دەبێ بدرێ بە دایک بەلام بە هۆی کێشە و فشاری خانەوادەو کۆمەڵگا دایكان لەو مافەی خۆیان ئەگوزەرێن، یان كوشتنی ژنان لەسەر بابەتی شەرەف و ناموس كە لە بەپێی یاسا قەدەغە کراوە بەڵام لە کۆمەڵگای پیاو سالار و عەشیرەتی تا ئێستاش بەبێ گوێدانە قانوونەكان دژ بە ژنان و بە بیانووی شەرەف و ناموس تاوانی گەورە دەكرێ و لە راستای بەرەنگاربوونەوەی ئەم تاوانكاریانە هیچ هەنگاوێكی قانوونی ناندرێ و یاساكان سڕ كراون.  زۆربەی کەسانێ کە پشتیوانی مافی ژنن داخوازی ماف و  سزای یەکسان دەكەن بۆ هەر دوو رەگەزەكە لە نێو یاسای ئەو دەولەتانەی کە عەداڵ‌ت و بەرابەریان تێدا رەچاو نەكراوە و مافی ژن ناپارێزن. لە بەرانبەر شەرعو دین : دینەكانیش بە شێوەی جۆراوجۆر ئیشارەیان بە ماف و ئەركی هەر دوو رەگەزەكەی كۆمەڵگا كردووە و هاوكات ئیشارە بە سزادانی هەردوو لا دراوە. لە زۆر ئایەی قورئان سزا بۆ ژن و پیاو وەك یەكە (سورەی نور ئایەی دو )(هەر یەک لە ژن و پیاوی زیناکار سەد زەربە شەلاقی هەیە )یان (سورەی مائدە ئایەی سی و هەشت )دەستی ژن و پیاوی دز بقرتێنن. بەرانبەری لە پوڵ و ماڵ (سورەی نیسا ئایەی سی و دو ) پیاوان بەشێ لەو شتەی بەدەستی تێرین ئەیبەن و ژنانیش لەو شتە بەدەستی تێرێن بەشیان هەیە ). هەروەها لە چەندین ئایەی دیكەدا باس لە مافی ژن و پیاو دەكا. بەڵام ئەمیش وەك خۆی جێبەجێ نەكراوە و لە هەر تاوانێكدا ئەوەی دژی ژنان جێبەجێ دەكرێ بۆ پیاوان بەو جۆرە نیە یان سزای سووكتر بەرێوەدەچێ.

 لە بەرانبەر عورف و کۆمەڵگا: لە نێو ئەو كۆمەڵگە داخراو  پیاوسالارانەدا ئەبینین ئافرەت بە کەسێکی كەم چاو لێ ئەکرێ و بەردەوام سەركۆنە و تەحقیر ئەوێ، خانەوادە و كۆمەڵگا جیاوازی لە نێوان رەگەزەكان دەكەن و ئەو مافانەی بۆ رەگەزی پیاو لەبەرچاو دەگیرێ و ژنان نابێ هەر بیریشی لێ بكەنەوە. واتە رەگەزی ژن نابێ پێ بکەنێ نابێ خوشەویستی هەبێ و... بەڵام بۆ پیاوان زۆر سروشتی و ئاسایی سەیر دەكرێ. 

لە کۆتاییدا پێویست و زەرووریە كە لەو وەڵاتانەی لە باری كۆمەلایەتیەوە سوونەتی و داخراون بە تایبەت ولاتانی جیهان سوەم لەگەڵ چەسپاندنی یاسا و قانوونەكان پێویستە عەداڵەت و بەرابەری رەگەزی و پاراستنی بەكرێتە فەرهەنگ و رێگا نەدرێ هەر كەس بە پێی تێگەیشتنی خۆی خوێندنەوە بە شەرع و دینەكان بكات و بەسەر كۆمەڵگایدا بچەسپێنێ‌، هاوكات پێویستە لە كۆمەڵگا ئازادی فەردی و كۆمەڵایەتی و سیاسی و ئابووری بەدیی بێت و بە شێوەیەكی زانستی خوێندنەوە بۆ عەداڵەت و بەرابەری و مساواتی رەگەزی بكرێ، لەو كاتەدایە كە زۆرێك لە تەنگ و چەڵەمە و بەربەستە رەگەزیەكان نامێنن.
ڕێکه‌و 2017-07-18 09:14:17
به‌شی ( کۆمه‌ڵایه‌تی )







سیاسی