راپۆرتێك لە بارەی توندوتیژی دژی ژنان و دۆخی ژنان لە ئێران

هەروەكو ئاشكرایە 25 نوامبر وەك رۆژی بەرەنگاربونەوەی توندوتیژی دژی ژنان دیاری كراوە، و بۆتە رۆژێكی نێودەوڵەتی و ئەم رۆژە لە وڵاتاندا یاد دەكرێتەوەو تێیدا چاوێك بەسەر ئەو توندوتیژیانەدا دەخشێنرێتەوە كە بەسەر ئافرەتاندا دێت. مێژووی ئەم رۆژە دەگەرێتەوە بۆ 17ی كانونی یەكەمی 1999، كاتێك كۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان بە پێی بریاری 134/54 ئەم رۆژەی بە بەرنگاربوونەوەی توندوتیژی دژ بە ژنان دیاری كرد.
ئەگەر پێناسەیەكی توندوتیژی بكەین بریتیە لە: هەرجۆرە كردەوەیەكی توندوتیژی لە دژی جنسی بەرامبەر كە ببێتە هۆكاری دەرد و برینداربوون و ئازاری رۆحی و جەستەی وجنسی. توندوتیژیش چەند نەوعی هەیە كە دەتوانین بەم شێوەیە ئاماژەیان پێ بكەین:
1/ توندوتیژی بەدەنی: ئەم جۆرە لە توندوتیژیە هەر جۆرە بەرخوردێكی كۆمەڵایەتی وەك لێدان، شكەنجەو كوشتن دەگرێتەوە.
2/توندوتیژی رەگەزی: ئەم جۆرەیان بریتیە لە هەر دەست لێدانێكی بەدەنی تا تەجاوز و دەست درێژی كردنە سەر دەگرێتەوە.
3/ توندوتیژی رۆحی: ئەم جۆرە لە توندوتیژی بریتیە لە هەر رەفتارو هەڵس و كەوتێك كە ببێتە هۆكاری شكستە نەفسی و هەست كردن بە كەمی وخۆ بە كەم زانین لە لایەن ژنانەوە.
4/ توندوتیژی دارایی: ژنان لە هەموو وڵاتاندا لە روی مالی و داراییەوە و بۆ دابین كردنی پێداویستیەكانیان پەنا دەبەنە بەر مێردەكانیان و داوای پوڵ دەكەن، ئەگەر مێردەكەشی رەزیل و دەست قونجاوبێ‌ ... ئەم دیاردەیەش بە زۆری لە وڵاتی ئێراندا دەبینرێت.
توندوتیژی دژی ژنان مێژویەكی دورو درێژی هەیەو بابەتێكی جیهانیە بابەتێكە كە لە ئێستادا زۆربەی وڵاتانی جیهانی سەرقاڵ كردووە و لە هەر وڵاتێكدا ئەم دیاردەیە بەجۆرێك لە جۆرەكان دەردەكەوێ‌.
هەروەكو باس كرا ئەم دیاردەیە لە هەر وڵاتێكدا و بە جۆرێك هەیەو رووبەروی ئافرەتان دەبێتەوەو بەرۆكیان دەگرێ‌، لە وڵاتێكی وەكو ئێرانی ژێر دەسەڵاتی ئاخوندان، ئافرەتان رۆژانە روبەرون لەگەڵ ئەم دیاردەیەدا و بەرۆكیان دەگرێت، جا ئەم توندوتیژیانە بە جۆرەهای جۆر یان لە لایەن خێزانەكانی خۆیانەوە روبەرویان دەبێتەوە یان لە لایەن دەسەڵاتی دژە مرۆڤانەی ئاخوندان، یان لە لایەن كۆمەڵگاو كەس و لایەن .....
ئافرەتان لە وڵاتی ئێراندا جیاوازتر لە وڵاتانی تر رەبەروی توندوتیژی و بێ مافی دەبنەوە بەحوكمی بونی دەسەڵاتێكی كە تەواو دژی ژن و باقی چینەكانی دیكەی كۆمەڵگایە، ئافرەتانیش وەك چینێ‌كی سەرەكی كۆمەڵگا قوربانی یەكەمی سیاسەتە دژە ژنیەكانی ئاخوندانن.
ئافرەتان لە ئێراندا لەگەڵ سەنگسار، تەجاوز، لێدان، شكەنجە، سوكایەتی پێكردن، نەبوونی مافی كاركردن، .... بەرەوروون. لەگەڵ ئەوەدا رێژەی خۆكوژی ئافرەتان لە كۆمەڵگەی و بەتایبەت كوردستانی ئێران لە پەرەسەندندایە و ناوەندەكانی پارێزەری مافی ئافرەتان و چالاكانی ئەو بارە بەردەوام لە پەرەسەندنی ئەو دیاردە كۆمەلایەتیە كە دەرئەنجامی سیاسەتەكانی دەسەڵاتی حاكم بەسەر ئێرانەوەیە ووریایی دەدەن.
بەپێی دوایین ئاماری نافەرمی 66 لەسەدی ژنان لە سەرەتای ژیانی هاوبەشەوە لانی كەم جارێك توندوتیژیان لەگەڵدا كراوە. وە لە ئێران لە هەر 5 دەقیقە 6 كێشە دروست دەبێ و لێكدان و ئازاری لێدەكەوێتەوە. بەپێی لێكۆڵینەوەی لێكۆڵەرەوان كەمتر لە 35 لەسەدی توندوتیژیەكانی دەبرێنە لای پۆلیس بۆیە ئاماری تەواو لەسەر توندوتیژی دژ بە ژنان لە ئێراندا بەردەست ناكەوێ.
ڕێکه‌و 2017-11-25 15:15:33
به‌شی ( کۆمه‌ڵایه‌تی )







سیاسی