لێبوردنی نێونەتەوەیی:پێشێلكاری مافی مرۆڤ و سەركوتی توندی ئازادیەكان و ئێعدام لەئێران

 رۆژی چوارشەممە 2ی رەشەممەی 1396 رێكخراوی لێبوردنی نێونەتەوەیی راپۆرتی ساڵانەی خۆی لەبارەی دۆخی مافی مرۆڤ ل جیهان بڵاو كردەوە لە بەشێكی ئەو راپۆرتەدا باسی لە دۆخی مافی مرۆڤ لە ئێرانی ژێر دەسەڵاتی ئاخوندەكان دەكات.

لە راپۆرتی ساڵانەی لێبوردنی نێونەتەوەیی لە بارەی  ئێرانەوە هاتووە: سركوتی چڕ لە ئێران و سنوورداركردنی بەربڵاو بۆ ئازادیەكانی رادەربڕێن، مەزهەب و بیر و باوەر، رێگری كردنی لە نارەزایەتی ئاشتیانە، زیندانی كردنی خەڵك لە زیندانی تاكەكەسی و بەرێوەبردنی دادگاگەلێك كە بەشێوەی سیستەماتیك و بەبیانووی دژایەتی ئاسایشی نەتەوەیی نادادپەروەرانەن، دەسەپێندرێن.

لەو وەڵاتەدا قەمچی و شكەنجە و سزا بێ رەحمانەكانی دیكە، هەڵاواردنی بەربڵاوی رەگەزی، نەتەوەیی، ئێعدامی بەربڵاوی كەسانی ژێر تەمەنی قانوونی بەشێوەی بەربڵاو بەدیی دەكرێ.

شكەنجەی نارازیان و دیانپێدانانی زۆرەملێ لە كاتی لێكۆڵینەوە لەلایەن هێزەكانی وەزارەتی ئیتلاعات و سوپای پاسداران هەروا بەردەوامە.

لە ساڵی 2017ی زایینی دا زۆرێك لە بەندكراوان دەستیان دایە مانگرتن بۆ ئەوەی نارەزایەتی خۆیان لە بەندكرانی نادادپەروەرانە نیشان بدەن، لەوانە زیاتر لە 12 بەندكراوی سیاسی گرتووخانەی گەوهەردەشتی كەرەج لە ساڵی رابردوودا مانیان لە خواردن گرتووە بۆ ماوەیەكی دوورو درێژ بۆ ئەوەی نارەزایەتی خۆیان لە گرتن و دۆخی نامرۆڤانەی گرتووخانەكان نیشان بدەن.

لەو وەلاتەدا لەباری ئازادی موسیقادا سنووردار كردنی بەچاو هەیە. گورانی خوێندن بۆ ژنان لە كۆری گشتی دا هەروا قەدەغەیە و هەڵوەشانەوەی كۆمنسێرتیش درێژەی هەیە. هێرش بۆسەر میوانیەكان و گرتنی سەدان لاو و سەپاندنی سزای قەمچی هەروا لە ئارادایە.

راگەیەنەكان لە تێغی سانسۆر لە ئەماندا نین و كۆسپ دروست كردن بۆ كاناڵە تەلەفزیۆنیە ماهوارەییەكان درێژەی هەیە.

لە مانگی دیسامبردا هەزاران ئێرانی لەنارەزایەتی بە هەژاری و گەندەڵی و فشارە سیاسیەكان رژانە شەقامەكان. ئەو نارەزایەتیانە گەورەترین شەپۆلی نارەزایەتی لەو وەڵاتە لە ساڵی 2009ی زایینی بەدواوە بوون. بەهۆی ئەو نارەزایەتیانەش سەدان كەس دەستبەسەر كراون و هێزە ئەمنیەتیەكان بە بەكارهێنانی چەكی گەرم چەندین كەس لە نارەزایانی بێ چەكیان كوشت و بریندار كرد.

لەگەڵ دەست پێكردنی نارەزایەتیەكان تۆرەكۆمەلایەتیەكان و كاناڵە مەجازیەكانی وەك ئینستاگرام و تێلەگرام راگیران و شەپۆلێكی نوێی گرتن و لێكۆڵینەوە دەستی پێ كرد.

دادگایی نادادپەروەرانە، بەندكردن، برینی ئەندامەكانی لەش و ئێعدامی بەندكراوان لە زیندانیە تاكەكەسیەكان كە هەندێ جار منداڵانی ژێر تەمەنی قانوونیشی دەگرێتەوە و قەمچی لێدانیان ئەویش لەبەر كارگەلێك كە لە روانگەی یاسا نێونەتەوەییەكانەوە تاوان نین، وە یان ئەوەی كە برینی ئەندامانی لەش بە بیانوونی دزی هەروا لە ئێران درێژەی هەیە.

سەدان كەس لە دوای دادگایی نادادپەروەرانە چاوەروانی جێبەجێ كردنی حوكمی ئێعدامن.

دادگاییەكان بەشێوەی سیستەماتیك نادادپەروەرانەن. هیچ كاروبارێكی سەربەخۆ بۆ زەمانەتێك بۆ وەڵامدانەوەی دەزگای قەزایی بوونی نیە، بەتایبەت لە بۆ كەسانێك كە لەلایەن دادگای ئینقلابەوە حوكمیان بەسەردا دەسەپێ. رێز لە بنەما قانوونیەكان بۆ بەدواداچوون بۆ پەروەندەكان بەتایبەت زەمانەتی دەستراگەیشتن بە پارێزەر لە كاتی لێكۆڵینەوە، ناگیرێ.

هاووڵاتیانی وەلاتانی دیكە و ئەو ئێرانیانەی شارۆمەندی دوو وەڵاتیان هەیە بە بیانووی "بەرنامەی نفوز" هەروا لەگەڵ گرتن و دادگایی نادادپەروەرانە بەرەوروو دەبنەوە.
ڕێکه‌و 2018-02-23 14:37:45
به‌شی ( هه‌واڵی ئێران )







سیاسی