له‌سه‌رهێل 82
یه‌کشه‌ممه‌ 4 ره‌زبه‌ر 2721
سازمانی خه‌باتی کوردستانی ئێران
٢ی ڕەشــەمــمـــە رۆژی جیـــهانـــی زمــانـــی زگــــمـــاك

 

 

زمان گەورەترین داهاتی فەرهەنگی مرۆڤایەتیە و ڕەوتی بەرەوپێش چوونی مرۆڤایەتی لە رێگەی زمانەوە دەگوازرێتەوە بۆ جیل و نەسلەكانی داهاتوو و ئەگەر زمان لە كۆمەڵگایێك بستێندرێتەوە چەرخەی بەرەوپێش چوونی كۆمەلایەتی مرۆڤ دەوێستێ. پاراستن و بەهێزكردنی فەرهەنگ و كەلەپووری كۆمەڵگایێك بەپاراستن و بەهێزكردنی زمانی ئەو كۆمەڵگایە دێتەدی، ئەوە زمانە كە رابردوو و داهاتوو بە یەك دەبەستێتەوە و گەورەترین دەور لەڕەوتی گەشەسەندنی كۆمەلایەتی و فەرهەنگی كۆمەڵگاكان دەبینێ.

چەندە زمان لەژیانی مرۆڤدا دەور و كاریگەری هەیە ئەوەندەش زمانی دایكی، كاریگەرە لەسەر پێش كەوتن و گەشەسەندنی كۆمەڵگاكان لەسەرجەم بوارەكانی كۆمەلایەتی و فەرهەنگی و...هتد. سەرەڕای ئەوانەش دەركەوتووە قسەكردن بە زمانی زگماكی بۆ گەشە سەندن و شوناسخوازی پتەوتری مندالان و هەڵسووكەوتی باشتری ئەوان لەگەڵ خەسارە كۆمەلایەتیەكان لەقۆناغی جەوانی و پێگەیشتوویی دا دەوری ئەرێنی دەبینێ. پسپۆڕان و لێكۆڵەرەوان دەریانخستووە كە قسەكردن و خوێندن بە زمانی زگماكی  هەر لەمنداڵیەوە دەبێتە هۆی ئەوەی كەسانێكی بەهرەمەند و بە توانا و خەلاق دروست ببێ.

لەكاتێك دا كە زۆربەی وەلاتانی خاوەن زمانە جیاجیاكان بەو حەقیقەتە دەزانن كە زمانی جۆراوجۆر مایەی پێش كەوتن و مانەوەی شارستانیەتەكانە و لەهەوڵی پەرەپێدان و گەشەدان و پاراستنی زمانە جۆراوجۆرەكانن، وەكوو سوئیس كە ٤ زمانی لێكجیاوازی تێدایە و هێندوستان ٧٠ زمانی تێدایەو هەمووش بەیەك ڕادە رێزیان لێدەگیرێ و بەكاردەهێندرین و هەرگیز بە كۆسپێك نایەنە ئەژمار لەلایەن دەسەلاتدارانی ئەو وەلاتانە و هەروەها لەكاتێكدا كە تەواوی هەوڵەكانی جیهان لەپێناو ئەوەدایە كە پێش لە لەناوچوونی زمانە جیاجیاكان لەسەرانسەری جیهان بگیردرێ و سازمانی نەتەوە یەكگرتووكانیش بەهەست كردن بەو راستیە لەساڵی ٢٠٠٠ رۆژی ٢١ی فێوریەیان وەكوو رۆژی جیهانی زمانی زگماكی دیاری كردووە و پێشنیاریان بە وەلاتان كردووە كە سیستەمی بارهێنان و پەروەردەی خۆیان بە شێوەیێك داڕێژن كە زمانی زگماكی بپارێزرێ. بەداخەوە شاهیدین كە دەسەلاتدارانی دژە مرۆڤی ئێران بە بیانووی دوور لەراستی وەكوو پەرەدان بە بیرۆكەی تەجزیەتەڵەبی و لەتكردنی ئێران لەهەوڵی توانەوە و لەناوبردنی زمانە جیاوازەكانی تری پێكهاتەی ئێرانن و لەرێگەی بە فەرمی ناسین و بالادەست كردنی زمانی فارسی، بەسەر هەموو پێكهاتەی ئێران لەیاسای بنەڕەتی ئێران (لەكاتێكدا كە ئێران خاوەن چەندین نەتەوە و زمان و فەرهەنگی جیاوازە) خەسارەتێكی هەرە گەورەیان لەزمانە جیاوازەكانی پێكهاتەی ئێران داوە و بەو شێوەیە رۆژانە لەمەدرەسە و خوێندگاكان سووكایەتی بە زمانە جیاجیاكان دەكرێ و مندالانی غەیرە فارسی ئێران لەكاتی چوون بۆ خوێندنگە لەناكاو بێ ئەوەی شارەزاییان هەبێ دەكەون بە سەر زمانێكی نامۆ كە تا ئەو كاتە نەقسەیان پێكردووە و نە گوێیان لێبووە. بەردەوام دەبێ سەرنجیان لەلای مانای ووشەكانی مامۆستا بێ كە بە زمانێكی جیاواز لەزمانی خۆیان دەدوێ. یەكێك لەسیاسەتەكانی دژە مرۆڤی ئاخوندی درێژەكێشانی ئەو ڕەوتەیە بۆ لاوازی و تەنانەت لەناوچوونی زمانە جیاجیاكان لەناو ئێراندا. 

بێگومان ئەوە ئامانجی سەرەكی دەسەڵاتدارانی ئێرانە كە ئەو ئاسمیلاسیۆنە نەتەوەییە لە راست گەلانی ئێران هەروا بهێڵننەوە. سەیر لەوەدایە كە هەموو جارێ‌ لە كاتی پروپاگەندەی هەڵبژاردنەكان پاڵوێراوەكان دەیانهەوێ‌ لەو رێگەیەوە سەرەنجی خەڵك بەلای خۆیاندا راكێشن و لەدەورانی خاتەمی و كاندیداتۆری موسەوی و كەرووبی و دواجار روحانی زیاتر لە وانی تر شاهیدی گەرم بوونی ئەو باسانە بووین. روحانی كە یەكێك لە بەڵینەكانی جێبەجێكردنی ئەو خاڵەی یاسای بنەڕەتیە بوو كە باس لە زمانی زكماگی دەكات، بەڵام بینیمان كاتێك كە عەلی یۆنسی راوێژكاری روحانی بۆ كاروباری ئەقوام باسی خوێندن و فیربوون بە زمانی زكماگی هێنایە بەرباس، یەكسەر فەرهەنگستانی زمان و ئەدەبی فارسی وەدەنگ هات و ئەو قسانەی رەد كردەوە و ووتی ئەوە پیلانی رۆژئاوایە. لەبەرانبەریشدا ئەو دەوڵەتەی ئیدعای جێبەجێكردنی ئەو خاڵەی دەكرد ووتی زمانی فارسی زمانی رەسمی وەلاتە و قەومەكانی تریش خاوەنی وردە كلتوورن وهیچی دیكە. 

بە دڵنیاییەوە هەرگیز لە ژێر سێبەری دەسەڵاتدارانی ئێران كەمترین مافەكانی گەلی كورد جێبەجێ نابێ و بچووكترین ویست و داواكاریی بە مەترسیەكی زۆر گەورە بۆ سەر خۆیان و دسەلاتەكەیان دەزانن و هەر بۆیە پیویستە گەلەكەمان زیاتر لەوە وریاتر بێ و لە كاتی پروپاگەندەكان بۆ بەرێوەبردنی ئەو مادە و خاڵانە نەكەونە داوی دەسەڵاتدارانی رژیم و بەڵكو لە رێگەی تر، زمانی زكماگی بپارێزن  و هەموو خێزانێك منداڵەكانی فێری زمانی شیرینی كوردی بكات و بەمجۆرە بەرپرچی سیاسەتە دژی گەلیەكانی رژیم بدرێتەوە. 
ڕێکه‌وت: 2016-02-21 16:55:41
به‌شی ( وتاری سیاسی )





دیمانه

سیاسی